# Lachen in je slaap: wat betekent het en waarom gebeurt het?

Lachen in je slaap klinkt onschuldig, en dat is het in de meeste gevallen ook. Je hersenen zijn tijdens de slaap druk bezig met verwerken, herstellen en dromen, en een lach is soms gewoon een bijproduct daarvan. Toch roept het vragen op: in welke slaapfase gebeurt het, wat veroorzaakt het en wanneer wijst het op iets anders?

## Hoe werkt de slaapcyclus?

Slaap is geen passieve toestand. Je hersenen doorlopen elke nacht een vaste reeks van slaapfasen, de zogenoemde slaapcyclus. Elke cyclus duurt ongeveer 90 minuten en herhaalt zich vier tot zes keer per nacht. Die cyclus bestaat uit twee hoofdtypen: niet-REM-slaap en REM-slaap ([bron](https://www.ninds.nih.gov/Disorders/Patient-Caregiver-Education/Understanding-Sleep#2)).

### Wat doet de niet-REM-slaap?

De niet-REM-slaap bestaat uit drie opeenvolgende fasen:

- **Fase 1** markeert de overgang van wakker naar slapend. De ademhaling vertraagt, de spieren ontspannen en de hersengolven worden rustiger. Deze fase duurt vijf tot tien minuten.
- **Fase 2** is de lichte slaap. De hartslag en lichaamstemperatuur dalen verder. De hersenen bereiden het lichaam voor op diepe slaap door hun activiteit te vertragen.
- **Fase 3** is de diepe slaap. Het lichaam herstelt weefsel, versterkt het immuunsysteem en verwerkt fysieke belasting. Hartslag, ademhaling en hersenactiviteit zitten op hun laagste punt. Deze fase domineert het eerste deel van de nacht.

### Wat doet de REM-slaap?

Na de diepe slaap volgt de REM-slaap (Rapid Eye Movement). De hersenen worden in deze fase opmerkelijk actief: de ademhaling en hartslag versnellen, de ogen bewegen snel achter de gesloten oogleden en het brein verwerkt ervaringen en emoties via dromen. Tegelijkertijd schakelen de spieren tijdelijk uit, waardoor het lichaam de inhoud van een droom niet fysiek uitvoert.

De REM-slaap begint ongeveer 90 minuten na het inslapen en duurt in de eerste cycli kort. Naarmate de nacht vordert, worden REM-perioden langer.

## Waardoor lach je in je slaap?

Lachen in je slaap ontstaat vrijwel altijd tijdens de REM-slaap. De hersenen reageren op de inhoud van een droom, en die reactie kan zich uiten in een glimlach of een lach. Onderzoek uit 2013 bevestigt dat dit een fysiologisch verschijnsel is: het hoort bij de normale werking van het lichaam tijdens het dromen.

Lachen kan ook voorkomen tijdens de niet-REM-slaap, maar dat is minder gebruikelijk.

## Wanneer wijst lachen in je slaap op iets anders?

In zeldzame gevallen ligt de oorzaak niet bij gewone droomactiviteit, maar bij een slaapstoornis.

### REM-slaapstoornis

Bij een REM-slaapstoornis schakelen de spieren tijdens de REM-slaap niet volledig uit. Het lichaam voert dromen dan gedeeltelijk uit: iemand kan bewegen, praten of lachen terwijl de droom bezig is. De persoon herinnert de droom soms achteraf.

REM-slaapstoornissen worden in verband gebracht met neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson en Lewy body dementie. Die aandoeningen verstoren de hersenmechanismen die de slaap normaal aansturen.

### Parasomnie

Parasomnie is een verzamelnaam voor ongewenste gedragingen tijdens de slaap, zoals slaapwandelen en slaapverschrikkingen. Lachen kan hier ook onderdeel van zijn, vooral tijdens de niet-REM-slaap. De episodes duren meestal kort en stoppen vanzelf.

Parasomnie komt vaker voor bij kinderen, omdat hun zenuwstelsel en slaapstructuur nog in ontwikkeling zijn. Bij volwassenen spelen slaaptekort, stress, een verstoord slaapritme en bepaalde medicijnen een rol als risicofactor.

## Lachen baby's ook in hun slaap?

Baby's brengen een groot deel van hun slaap door in de REM-fase, omdat hun hersenen zich in een intensieve ontwikkelingsfase bevinden. Die actieve hersenstimulatie kan zich uiten in glimlachen, trillen of lachen. In de meeste gevallen is dit een reflex, geen bewuste reactie.

In zeldzame gevallen maken baby's korte episodes mee van ongecontroleerd lachen. Die duren doorgaans tien tot twintig seconden en komen soms voor rond de leeftijd van tien maanden, bij het inslapen, tijdens de slaap of bij het wakker worden.

Treden deze momenten vaker op en gaan ze gepaard met een lege blik of ongewone bewegingen? Neem dan contact op met de huisarts.

## Wanneer ga je naar de huisarts?

Lachen in je slaap is in de meeste gevallen onschuldig. Een bezoek aan de huisarts is verstandig als:

- lachen in de slaap regelmatig voorkomt en gepaard gaat met bewegen, schreeuwen of andere ongecontroleerde gedragingen
- de slaapkwaliteit structureel verslechtert
- er sprake is van neurologische klachten overdag
- het bij een kind vaker voorkomt samen met een lege blik of vreemde bewegingen

De huisarts beoordeelt of verder onderzoek naar een slaapstoornis nodig is.